1. Kendini bir şey zannetmek ve sonra, o zannettiğinin yakınına bile yaklaşmadığını fark edip tepetaklak olmak.

2. Birine kendini kaybedecek kadar aşık olmak... Kişiliğini, isteklerini, arkadaşlarını, aileni kısacası elde ne varsa her şeyini elinin tersiyle kenara itip, unutup aşkta savrulmak. Sonunda aklını kaçırıp, duvara çarpmak, parça parça olmak.

3. Güvenmek, çok güvenmek hatta salak gibi güvenmek. Sonunda kazığı yiyip oturmak.

4. Alkolle aranda denge ilişkisi kurmayı becerememek... Sınırsızca içip, sınırsızca saçmalamak. Ertesi gün uyanınca kendinden nefret etmek. Alkol demişken, sarhoş olup eski sevgilini aramak. Rica edeceğim bu bahsi 30 yaşına kadar kapatmış olalım.

5. Paranın hesabını bilmemek! Maaşını beş günde tüketmek sonra parasız kalıp evden çıkamamak. Aferin çocuğum...

6. Sağlığına değer vermemek... Sahip olduğun özellikleri ve güzellikleri görememek. Kendine kötü davranmak.

7. Sevgilini aldatmak! Şimdi bu niye gereksin? Gerekir gerekir. a. Aldatanları kınamadan önce anlayabilmek için... b. Aldatmanın heyecanı gittikten sonra ne kadar da pişmanlık dolu, ne kadar insanı kendinden soğutan bir eylem olduğunu anlayıp bir daha yapmamak için...

8. Annenle ya da babanla küsmek! Gençsin, saçmasın, kendini çok önemli zannedersin, annenle babanla küsersin. İçin için kınarsın onları, bağlantıyı kesersin. İyisi mi sen bunu 30 yaşına kadar bir kere yap. 30'dan sonra cızzz.

9. Tarzın ve yaşam biçimin dışında biriyle beraber olmak... Bütün arkadaşların sinir krizi geçirsin, annen hocalara gidecek kadar aklını yesin. Sen de, "Benim burada ne işim var" desen de orada durmaya devam et. Nasılsa bir süre sonra arkana bakmadan kaçıp gideceksin.

10. Bir dostunun kalbini kırmak hatta onu kaybetme seviyesine gelmek... 30 yaşına kadar bunu yap, yap da dostsuz kalmak neymiş gör. Gör de bir daha elin gitmesin oralara.

11. Para kazandığın, çalıştığın ve yalnız yaşadığın için kadınlık kurallarını unutacak kadar kendini özgür hissetmek... İki kadeh attıktan sonra tek gecelik ilişki yaşamak. Sabah uyanınca kahrolmak.

12. Söz konusu erkekler olunca, beklentiye girmek... Ah benim kınalı kuzum, 30'a kadar bu işi çözüver canım yavrum. Erkeklerden bir şey beklemeyeceksin. Nokta. Ünlem ve peşine bir ünlem bir ünlem daha.

13. Senden yaşça büyük ve işlerinde başarılı insanları gözünde fazla büyütmek... Onların her şeyi bildiğini zannetmek... Kendini küçük köpek yavrusu misali hissetmek. Bir gün bakıyorsun ki, gerçek öyle değil. İnsanları takdir etmek başka, onlara saçma bir biçimde tapınmak bambaşka.

14. 'El alem ne der' endişesiyle yaşamak... Saçına, başına, işine, sevgiline, yaşam biçimine, dans etmene, kıyafetine... El alem ne derse desin, 30'a kadar bir parça aklın varsa bu şapşallığı da halledeceksin zaten.

15. Ani kankalıklar yapmak... Biriyle tanıştığının ilk haftasında onu kankan ilan etmek. Her şeyi beraber yapmak, sırlarını anlatmak, onsuz bir an geçirmemek çok eğlenmek. Eh tabii haliyle en kısa zamanda da ortada bırakılmak, dolandırılmak, onun dedikoducular kralı olduğunu fark etmek. Tıpış tıpış eski kankalarına dönmek.

Bir haftadır orada burada geziniyorum. Ancak bugünün planı kesinlikle yapılması gereken türden bir plandı. 8 Kasım'a kadar sürecek olan 11. Uluslararası İstanbul Bienali'ne gitme planı yaptık. Üstüne de sinema sezonunu açtım. Yani tam bir "Sanat Pazarı" yaşamaya başladım. 

Bir tanım yazalım öncelikle...
BİENAL :  Fransızca biennal (iki yılda bir olan). "iki yılda bir tekrarlanan yarışma, şölen, sergi vb. olaylar" için kullanılmaktadır.

 İtalyanca "her bir diğer yıl" anlamına gelen ve iki yılda bir düzenlenen etkinliklere verilen addır. Çoğunlukla kültürel veya sanatsal faaliyetler için kullanılan bir terimdir. En eski bienal 1895'ten beri düzenlenen Venedik Bienali'dir.
Türkiye'de de 1987 yılından beri düzenlenen ve her iki senede bir tekrarlanan Uluslararası İstanbul Bienali bulunmaktadır.

Peki bienalin sözlük anlamını öğrendik aklımızda biraz daha netleşti diyelim peki ya KÜRATÖR ne demek??

KÜRATÖR : küratörün rolü müzeden müzeye değişir. fakat küratör hiçbir zaman, 'müzeden sorumlu kişi' değildir; çoğunlukla, sorumlu olan yöneticiye yakın bir kademededir. küratörün görevleri ;
 (1) müze için eser satın almayı,
 (2) depoda korunmasının denetlenmesini ve
 (3) onu sergilemeyi, sergiye koymayı kapsar. bu geleneksel görevler, sürekli serginin idaresine ve ek olarak, geçici sergiler düzenleme işine dayanır. 

aslında bu, kendini modern sanata adamış küratörlerin temel görevidir. bu alanda yaratıcı bir çaba göstermek ve sergileyeceklerine karar verirken gerekli araştırmayı yapmak zorundadırlar.

küratör herhangi bir anda; sergiler için sanat dünyası tarafından sunulan çoklu olanakların içinden, sunmak istediği şeyi seçer ve projenin uygulanabilirliğini hesaplar. bu nedenle, dört bir yandaki sanat hakkındaki etkili bilgiyi ayıkladıkça, görevi, üretim öğelerinden biri olmaktır. bir sergi ortaya koyduğunda konumu değişir: sergi ziyaret edildikçe müzenin üretiminin bir parçası olarak takdir edilir. böylece küratör, bir kurum olarak müze ile tüketiciler olarak halkın arayüzünde durur....

Bu seneki bienal Bertolt Brecht'in Elisabeth Hauptmann ve Kurt Weill ile birlikte 80 yıl önce yazdığı Üç Kuruşluk Opera adlı oyunun ikinci perdesinin kapanış parçası olan "İnsan Neyle Yaşar" başlığıyla sergileniyor. Bienalin küratörlüğünü Zagrebli dört kadından oluşan küratör kolektifi What, How & For Whom (WHW) üstlenmiş. 40 ülkeden 70 sanatçının 141 eserinin sergilendiği 11. Uluslararası İstanbul Bienali'nin temel sergi alanı her zamanki gibi Antrepo No.3. Bunun dışında yine Tophane'deki Tütün deposu ve Feriköy Rum Okulu'nda sergilenen eserleri de aldığınız bienal biletiyle gezebiliyorsunuz. Ben bugün yalnızca Antrepo No.3'ü gezebildim.

İşte karşınızda Bienal Favorileri listem

* Kudüs'te yaşayan Jumana Emil Abboud adlı sanatçının hazırlamış olduğu Nar adlı video çalışmasına bayıldım. Dökülen nar tanelerini yeniden kabuğuna yerleştirmeye çalışan bir kadının ellerini izliyorsunuz. Bu zahmetli ve anlamsız görünen çaba, aslında şiddetli yerinden edilme durumlarının etkilerini yok etme çabasına dikkat çekiyor. (Elbette kitapçıktaki açıklamayı okumadan bunu anlamak mümkün olmuyor. Ama bu amaçla çekilen bir video olduğunu bilerek izlediğinizde de yaratıcı anlatıma hayran kalıyorsunuz.)

* Zanny Begg'in Şeker mi (Şaka mı) adlı çalışması da beğendiklerim arasındaydı. Sermayenin her yerde hazır ve var olma niteliği ile maksimum kâr sağlama amaçlı yapılan gösterişli eylemlerin yorumlandığı bir çalışma.

* 1997 yılında hayatını kaybetmiş Alman sanatçı Brehmer'in Bir İşçinin Ruhu ve Hissiyatı adlı çalışması ilginçti. Üretim süreci sırasında işçinin ruh halini grafiksel olarak gösteren bu çalışmada kapitalist sisteme bir gönderme var.

* 1998'de Paris'te kurulan Bureau D'etudes adlı medya kolektifinin Terörün Yönetimi adlı çalışması kesinlikle çok güzeldi. Geride kalan gizli orduların ve bunların başlıca operasyonlarının 1950'lerden bu yana tüm dünyada nasıl birbirleriyle bağlantılı olduklarını bir harita üzerinde gösteren bu çalışmada 1 Mayıs 1977'de Taksim Kazancı Yokuşu'nda yaşanan facia ve Ergenekon da yerini almış.

* Hemen girişte yer alan Wafa Hourani'nin Kalendiye 2087 adlı enstalasyonu süperdi. Kalendiye askeri kontrol noktası ve mülteci kampının gelecek projeksiyonunu keyifle inceleyebilirsiniz.

* Beyrutlu sanatçı Rabih Mroue'nun üç video çalışmasından Ruhla, Kanla adındakine bayıldım. Yurt, soy ve fedakarlık kavramları üzerine bir toplum yaratılmasının yanlışlığına gönderme yapan çalışmanın sonu çok etkili! Farklı olanın kim olduğunu görmek içinizi burkabilir.

* Mohammed Ossama'nın Adım Adım adlı çalışması sanatçının mezuniyet projesiymiş. Bu video çalışmasında da köylü nesilleri vatandaş-askere dönüştürme süreci sonrasında toplumun şiddeti nasıl normalleştirdiğini ve haklı gösterdiğini görebiliyorsunuz.

* Etcetera'nın Erörist Kabare çalışması da favorilerimdendi. Bir şarap şişesinin, palyaçonun ya da çay fincanının düşüncelerini duyabildiğiniz bu çalışma ile "Erörizm" terimiyle tanışacaksınız.

* Kavafis severler Kahireli ressam Anna Boghiguian Kavafis'in şiirlerinden oluşturduğu 50'den fazla illüstrasyon çalışması.

Aklıma ilk gelenler bunlar olsa da başka birçok ilgi çekici eserin olduğunu belirtmeliyim. Bazıları fazla anlaşılmaz olsa da ve birçoğunda "İnsan Neyle Yaşar" temasıyla bağlantıyı kurmakta zorlansak da ben yine de bu seneki Bienal'den keyif aldım. Girişte 2 TL'ye satılan Bienal kitapçığını mutlaka almanızı ve kitapçığınızdan yardım alarak sergiyi gezmenizi öneririm. Hem unutmayın, insan sanatla yaşar! :)

İnsan Neyle Yaşar? Özellikle Tek Sayıyla Biten Yıllarda!

İyi gezmeler...

aynı terasa açılıyordu, yanyanaydı kapılarımız kaldığımız pansiyonda. sabahları ya da akşam üzerleri karşılaşıyorduk. ortak duş, ortak mutfak, çekingen bir selamlaşma. aynı terasta yanyana kuruyordu çamaşırlarımız. bu ürpertiyordu beni. acemi, tutuk bir kaç sözcük eşliğinde beyaz şarap içerek aynı terasta seyrediyorduk günbatımını. bu da ürpertiyordu beni.

ışığın azalan şiddetinde yanyanaydı terasa vuran gölgelerimiz ve karışıyordu birbirine. elimizde olmadan gülümsemiştik bakışlarımız çarpıştığında. sahildeydik ve aynı kitabı okuyorduk ilk karşılaşmamızda da. sezon açılmamıştı, seyrekti sahiller, daha erken yaz gülümsüyordu. pansiyon önündeki sandalların kıpırtısı, çiçeklerin çekingen dirimi, günbatımıyla gölgelenmiş alanların rengi kalmış aklımda. ikimiz de yalnızdık ve birbirimize ilişmemeye çalışıyorduk adını kimselerin bilmediği o uzak sahil kasabasında... 

oysa güneşin batışını izlemek gibi kendiliğinden bir birlikteliğe dönüştü paylaştığımız şeyler. birbirinden kamaşmaya başlamıştı. tenlerimiz, dokunmasan da, yanındaki gövdeyi duymanın şiddetine dönüşmüştü. aramızdaki çekim tenin çağrısı hazırdı kendine kurulan bütün tuzaklara. o akşam terastaydık gene. gün çoktan batmıştı. çamaşırlar asılıydı, uzaktan şarkılar geliyordu ve kekik kokuları... nedense herzamankinden başka bakıyordun bana. sonra usulca dedin ki: "ilk kez birinin tenine dokunma isteği duyuyorum içimde." benim için yaz başlamıştı. "dokun öyleyse" dedim. sustun. uzun uzun baktık birbirimize. kendine nasıl karşı koyduğun okunuyordu yüzünün derinliklerinde...

sonra hiçbir şey söylemeden usulca kalktın, odana gittin, yavaşça örttün kapını. saatlerce orada, gecede ve terasta kaldım. sabah uyandığımda, odanın kapısı açıktı, eşyalarını toplayıp gitmiştin, baktım... yalnızca terasta unuttuğun havlu çırpınıyordu rüzgarda.

bir daha hiç rastlamadım sana. hiçbir yerde, hiçbir yazda. düşünüyorum aradan onüç yıl geçmiş. onüç yıl içinde uyanan o isteğin anısı saklı duruyor mu sende?

birden adını hatırlamadığımı farkettim bunu yazarken. ama terasta çırpınan havlunun rengi hala gözlerimin önünde...

onüç yıl sonra şimdi sevgilimden ayrıldığım bu derin, bu kavurucu günlerde, neden ansızın aklıma düştüğümü sordum kendime.

sonra anladım: "bir aşk birçok aşktan yapılıyor ve ayrılınmıyor hiç bir seferinde!"...

murathan mungan

08.05.92

yaz geçer

kontrol, aşkın içine girmesini engelleyen bir prezervatifti ve bu prezervatif onun sadece ve sadece beyniydi! Her şeyi, sevişmeyi bile beyniyle kontrol edebilir, aşkın içine boşalmasını ve ondan hamile kalmayı engellerdi. Üstelik bu prezervatif ne delinirdi ne de çıkarılıp atılabilirdi.

ilişkilerin sonlarını kaldırabilecek midesi olan kadınlardan değilim. Ben Onlardan değilim. Üzülürüm. Üzüldüm…

- Her şeyi yalandan sayar bir tek aşka inanırdım. Bir çocuk kadar olamazdım. Büyüdüğümü sanır, bir kadın gibi aşka dayanır ve bir kadın kadar bile yıkılmazdım! Benim ölümlerim benim yüzümden oldu! Benim katilim benim aslında! Aşktan Ölürdüm. Hep öyle öldüm ben! Kolum kanadım kırılmadı sevdiğimde, canım yanmadı sadece. Saçlarım tutuştu, dudaklarım tutuştu, kasıklarım tutuştu ve ben, ahmak ben, kendi kokumdan zehirlenecek kadar ölüme hazırdım âşıkken! Ellerim titrerken kendimi öldürmekten korkardım. Ya bir daha âşık olamazsam?

Kimisi penis diyorlarmış hissettikleri zevke, ben aşk diyormuşum! Onlar orgazm oluyormuş bir adama dokunduklarında, ben âşık! Onlar garip sesler çıkarıyorlarmış adam içlerindeyken, ben şarkı söylüyormuşum adam içimdeyken! Penis ve kalbi ayırt edemeyecek kadar aptalmışım! İki seçenek vardı büyürken bana öğretilen: Ya “sevişecektim” ya da “âşık olacaktım”. Onlar bana bunları iki seçenek diye sunmuşlardı ama ben açgözlü biri gibi ikisini de çaktırmadan cebime atıvermiştim. Yaptığım bu hırsızlığın bir gün benden “hayatımı”çalacağını hiç düşünmemiştim…

Aşk demeyin. Kalbimin canını çok sıktım! İçimdekileri biriktirdim ve yazdım işte. Suskunluğumu seslendirmeyin sakın. Siz zevk almayı bilirsiniz ben acı çekmeyi. Sevişirken acı çekiyorsa bir insan, âşık değildir derim. Siz beni taşa tutarsınız, ben sizin zevkinize gıpta ederim. İsterim! İstemez miyim? Bir adamı içimde büyütmek istemez miyim? Bir adama içimi hediye etmek istemez miyim? Ama ben sevişmeyi bilmem! Aşkı bilirim. Sevişirsem aşkımı da yanımda getiririm. Kimse kabul etmez bunu ve bilirim ki ben yine ertelenirim…

Bir süre savaş verip sonra vazgeçip, hiçbir erkeği heyecanlandırmamak için erkekleşmeye çalışmak nasıl bir karmaşadır bilir misin? Aşka tutunmasaydım, aralarda sıkışıp kalmayacaktım! Arkasından gitmeyi göze aldığım tüm adamlar bana baş kaldırdılar! Hala içimde bir aşk hissedebilecek kadar bir kalp taşıyorum, ancak bunu kaybetmeye o kadar niyetliyim ki… Kimsenin aşkına gebe kalmak istemiyorum. Bir kadının içi bu kadar mı çocuk tutmaz. Bir kadın kaç çocuğun daha katili olabilir ki? Birilerini böyle sevdikçe ve gittikleri yerleri onlarla birlikte eleyince duraklara koşmama gerek kalmıyor anlıyor musun şimdi beni? Neden evden çıkmak istemediğimi? Gidecek yerim çok az artık da ondan!